“Büyük Endüstriyel Kazaların Kontrolu Hakkında Yönetmelik”, Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından 18 Ağustos 2010 tarih, 27676 sayılı Resmi Gazetede yeni yayımlanmış ve işverenlere önemli yükümlülükler getirmiştir. Söz konusu yönetmeliğin Bildirimler ile ilgili 7.maddesinin 1,2,3 ve 5.fıkraları yayımı tarihinde yürürlüğr girmiştir, diğer hükümleri ise yayım tarihinden 2 yıl sonra yürürlüğe girecektir.

Yönetmeliğin Amaci; Tehlikeli maddeler bulunduran kuruluşlarda büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve muhtemel kazaların insanlara ve çevreye olan zararlarının en aza indirilmesi amacıyla, yüksek seviyede, etkili ve sürekli korumayı sağlamak için alınması

gerekli önlemler ile ilgili usul ve esasları belirlemektir.

Yönetmeliğin Kapsamı; Yönetmelik, 3.maddesinde belirtilen istinaları hariç,  mevcut, öngörülen veya endüstriyel bir kimyasal prosesin kontrol kaybı esnasında oluşacağı beklenen tehlikeli maddeleri, Ek I'in Bölüm 1 ve Bölüm 2'sinde belirtilen sınır değerlere eşit veya üzerindeki miktarlarda bulunduran alt ve üst seviyeli kuruluşlara uygulanır 9, 10, 11, 12, 13, 14 ve 15 inci maddeler sadece üst seviyeli kuruluşlara uygulanır.

İşletmecinin Yükümlülüğü; 6.Maddesi gereğince, işletmeci(Bir kuruluşun veya tesisin işletmesinden sorumlu ve/veya buradaki teknik işletme hakkında karar verici herhangi bir gerçek  veya tüzel kişi) büyük kazaları önlemek ve önlenemediği durumlarda bunların etkilerini çevre ve insanlara en az zarar verecek şekilde sınırlamak için gerekli tüm tedbirleri almakla yükümlüdür

Bildirimler; 7.Maddesi gereğince, Üst ve alt seviyeli bir kuruluşun işletmecisi, (a), (b) ve (c) bentlerindeki süreleri dikkate alarak;

    Faaliyet halinde olan ve bu Yönetmelik kapsamına dahil olan kuruluşlar için, bu maddenini yürürlük tarihi olan 18 Ağustos 2010 Tarihine müteakip altı ay içerisinde,

    Tehlikeli maddelerin miktarındaki herhangi bir artış nedeniyle bu Yönetmelik kapsamına dahil olan kuruluşlar için ya da bir kuruluşun transfer, kira veya satış yoluyla el veya isim değiştirmesi durumları olması halinde;

1)    Bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce ise; yürürlük tarihi olan 18 Ağustos 2010 tarihini müteakip altı ay içerisinde,

2)    Bu Yönetmelik yürürlüğe girdikten sonra ise, değişiklik tarihini müteakip on iş günü içerisinde,

   Diğer durumlarda, kuruluşun çalışmaya başlamasından önce

Çevre ve Orman Bakanlığının internet sayfasındaki özel program paketini kullanmak suretiyle, maddenin ikinci fıkrasında belirtilen bilgileri içeren bir bildirim gönderecektir.

   (3) İşletmeci;

    Beyan edilen tehlikeli maddelerin miktarında kuruluşun seviyesini etkileyecek bir değişiklik olması,

    Beyan edilen tehlikeli maddelerin niteliğinde veya fiziki şeklinde değişiklik olması,

    Uygulanan proseslerde değişiklik olması,

    Çevre ve Orman Bakanlığına veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına verilen bilgilerde herhangi bir değişiklik olması,

    Kuruluşun faaliyetine son vermesi

hallerinde on iş günü içerisinde bildirimin güncellenmesi yükümlülüğü getirilmiştir.

  (5) İşletmeci, birinci fıkra uyarınca gönderilen bildirimi, ayrıca Çevre ve Orman Bakanlığının resmi internet sitesinde kurulan elektronik sistem yoluyla da yapacaktır.

Büyük Kaza Önleme Politikası; 8.Madde ile alt seviyeli kuruluşların işletmecilerine, büyük kazaların önlenmesi ile ilgili olarak Yönetmeliğin yürürlük tarihine kadar büyük kaza önleme politikası belgesinin hazırlanması ve muhafaza edilmesine ilişkin yükümlülük getirilmiştir. İlgi madde gereğince;politika belgesi hazırlanırken maddenin 3.fıkrasında belirtilen süreler göz önünde bulundurulacak ve Ek.III’te belirtilen ilkeler dikkate alınacaktır.

Ayrıca işletmeci, tesiste veya kuruluşta, depolamada, kullanılan proseste büyük kazaların önlenmesi ile ilgili önemli yan etkileri olabilecek, mevcut tehlikeli maddelerin niteliğinin veya miktarının değişmesi halinde büyük kaza önleme politikası belgesinde gerekli değişiklikleri yapacaktır.

Güvenlik Raporu; 9 Maddesi gereğince, Üst seviyeli bir kuruluşun işletmecisi, asgari olarak Ek II'nin 1 inci ve 2 nci maddesinde belirtilen bilgileri içermek kaydıyla beşinci fıkra uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak güvenlik raporu hakkında rehberi dikkate alarak bir güvenlik raporu hazırlayacak veya hazırlatacaktır.

Söz konusu güvenlik raporu; yönetmelikde belirtilen süreler dikkate alınarak, tesiste bulunan tehlikeli maddelerin güncel enventarini de içerecek şekilde hazırlanılacak ve Çalışma Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığına gönderilecektir.

Güvenlik raporunun gözden geçirilmesi ve güncellenmesi; 10.maddesinde, yönetmeliğin 9.maddesince hazırlanacak güvenlik raporu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylandığı takdirde işletmeci bu raporu,

     a) Ek II'nin (1.1) maddesinde belirtilen güvenlik yönetim sisteminde bir değişiklik yapılması, güvenlik konularında yeni teknik gelişmelerin olması veya kazaya ramak kalma da dahil olmak üzere, kaza analizleri ve tehlikelerin değerlendirilmesi sonucunda, işletmecinin inisiyatifiyle veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının gerek görmesi durumunda, en az beş yılda bir gözden geçirir.

     b) Bu gözden geçirme sonucunda güvenlik raporunda değişiklik yapılması gerektiği takdirde, işletmeci, bu değişikliği gecikmeksizin yapar ve değişiklik bilgilerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına göndermekle yükümlüdür.

 Dahili acil durum planı; Madde11’e göre (1) Üst seviyeli bir kuruluşun işletmecisi, asgari olarak Ek IV, Kısım 1 ve Kısım 2'de belirtilen bilgileri içermek kaydıyla, 9 uncu maddenin beşinci fıkrası uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkartılacak acil durum planları hakkında rehberi dikkate alarak bir dahili acil durum planı hazırlayacak veya hazırlatacaktır.

Söz konusu dahili acil durum planı, ilgili maddenin 2 fıkrasında belirtilen süreler dikkate alınarak hazırlanacak ve Çevre ve Orman Bakanlığı’na Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı’na, kuruluş belediye ve mücavir alanları içerisinde ise ilgili belediyeye, mücavir alanlar dışında ise ilgili il özel idaresine gönderilecektir.

 (3) İşletmeci, dahili acil durum planının hazırlanması konusunda:

     a) En az altı ay belirli süreli çalışan kişiler de dahil olmak üzere, kuruluş içinde çalışan kişilerin görüşünü alalacağı,

     b) 15 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen alanda yer alan tesis yetkililerinin görüşünü alalacağı,

     c) Çevre ve Orman Bakanlığına, acil servis hizmetlerini yürüten birimlere, kuruluşun bulunduğu il özel idaresine ve belediyeye, kuruluşun Organize Sanayi Bölgesi içinde yer alması durumunda Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğüne danışılacağı düzenlenmiştir..

Acil durum planlarının gözden geçirilmesi ve tatbik edilmesi; Yönetmeliğin 13.maddesinin (1) fıkrasında düzenlenmiştir. İşletmeci, üç yılı aşmayan aralıklarla dahili acil durum planını gözden geçirecek, gerektiğinde revize edecek, güncelleyecek, planı tatbik edecek ve acil servis hizmetleri yürüten birimlerin yeterli düzeyde tatbikata katılmasını sağlamak için gerekli çalışmaları yapacaktır.

Acil durum planlarının uygulanması; Madde 14 – (1).fıkrası gereği, dahili acil durum planını hazırlamış olan işletmeci, büyük bir kaza veya niteliği itibariyle büyük bir kazaya yol açması beklenebilecek kontrolsüz bir olay meydana geldiği zaman, bu planı gecikmeksizin uygulayacaktır.

Kamunun bilgilendirilmesi; MADDE 15 – (1) 9 uncu maddenin uygulandığı kuruluşun işletmecisine, il özel idaresi veya belediye tarafından, işletmeciye, kuruluşunda meydana gelebilecek büyük bir kazadan, kişi ve kuruluşların etkilenmesinin ihtimal dahilinde olduğunun bildirildiği bir alanda olması muhtemel kazaları, kuruluştaki güvenlik tedbirleri ve büyük bir kaza durumunda yapılması gerekenler hakkında tüm kişilere, kamu ve özel sektör kuruluşlarına, en uygun yöntemleri kullanarak düzenli olarak bilgi verme yükümlülüğü getirilmiştir.

Büyük bir kaza sonrasında işletmeci tarafından sağlanması gereken bilgiler, Madde-16 – (1)’e göre İşletmeci, kuruluşta büyük bir kaza meydana geldiği takdirde, mümkün olan en kısa sürede en uygun araçları kullanarak belediye ve mücavir alanları içinde yer alan kuruluşlar için belediye, mücavir alanların dışında kalan kuruluşlar için il özel idaresi başta olmak üzere, Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığını, Çevre ve Orman Bakanlığını ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını bu kazadan derhal haberdar edecek ve kaza ile ilgili maddede düzenlenen bilgileri sağlayacaktır.

İdari tedbirler; Madde 21 – gereğince İşletmeci tarafından büyük kazaların önlenmesi ve zararların azaltılması için alınan önlemlerin yetersiz olduğunun tespit edilmesi, güvenlik raporunun ve dahili acil durum planının süresinde teslim edilmediği durumda, Çevre ve Orman Bakanlığı ve/veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın, kuruluşu veya tesisi kapatması ya da ilgili bölümlerin işletilmesini  durdurması öngörülmektedir.

Yaptırımlar; Madde 22 – (1) Diğer durumlarda, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanununun ilgili hükümleri uygulanacaktır.

Yönetmelik ekleri;

EK.1; BU YÖNETMELİĞİN UYGULANDIĞI TEHLİKELİ MADDELER

EK.2; GÜVENLİK RAPORU'NDA BULUNMASI GEREKEN ASGARİ BİLGİLER

EK.3; YÖNETİM SİSTEMİ İLE İLGİLİ OLARAK YÖNETMELİĞİN 8 VE 9'UNCU MADDELERİNDE BELİRTİLEN PRENSİPLER VE BİLGİLER İLE BÜYÜK ENDÜSTRİYEL KAZALARIN ÖNLENMESİNE YÖNELİK İŞLETMENİN ORGANİZASYONU

EK.4; ACİL DURUM PLANLARINDA BULUNMASI GEREKEN HUSUSLAR

EK.5; MADDE 15 UYARINCA KAMUYA VERİLECEK BİLGİNİN İÇERİĞİ